متوکسالن

موارد مصرف متوکسالن

متوكسالن همراه با اشعه ماوارء بنفش (PUVA)A براي درمان ويتيليگو (تحريك رنگدانه‌سازي)، افزايش مقاومت پوست به نور آفتاب، طاسي موضعي، التهابات پوستي، اگزما و همچنين درمان پسوريازيس و تظاهرات جلدي mycosis fungoides (لنفوم جلدي سلول‌هاي T- ) كه به ساير درمان‌ها پاسخ نمي‌دهد به كار مي‌رود.

مکانیسم اثر متوکسالن

متوكسالن يك مشتق پسورالن است و همان طور كه از ساخت DNA ، تقسيم سلولي و ساخت و تخريب سلول‌هاي اپيدرم ممانعت مي‌كند، ممكن است باعث افزايش فعاليت تيروزيناز در سلول‌هاي سازنده ملانين شود. رنگدانه‌سازي موفقيت‌آميز نيازمند حضور ملانوسيت‌هاي فعال است.

فارماکوکینتیک متوکسالن

جذب متوكسالن از دستگاه گوارش خيلي متغير است وپاسخ ضعيف برخي به درمان با اين دارو ممكن است ناشي از جذب ناقص آن باشد، متوكسالن توسط اشعه ماوراء بنفش A با طول موج بلند (UVA) در محدوده طول موج 400-320 نانومتر(حداكثر اثر در 365 نانومتر) فعال شده است و در كبد متابوليزه مي‌شود. نيمه عمر متوكسالن در فرمولاسيون كپسول‌هاي ژلاتيني سخت 1/1 ساعت است و زمان لازم براي شروع اثر آن در درمان ويتيلگو حداكثر تا شش ماه، در درمان پسوريازيس تا 30 بار مصرف دارو(10 هفته يا بيشتر) براي حساسيت پوست به نور آفتاب تا يك ساعت و براي برنزه كردن پوست چند روز مي‌باشد. 90-80 درصد اين دارو طي هشت ساعت و 95 درصد آن طي 24 ساعت به صورت متابوليت از طريق كليه‌ها 10-4 درصد آن از راه مدفوع دفع مي‌شود. پيوند پرتئين دارو زياد مي‌باشد.

عوارض جانبی متوکسالن

بروز آب مراوريد با مصرف دارو گزارش شده است، اما چنانچه به هنگام قرار گرفتن در معرض نور آفتاب يا اشعه ماوراء بنفش تا مدت 24 ساعت بعد از مصرف دارو از عينك‌هاي آفتابي جاذب UVA استفاده شود، خطر بروز اين بيماري خيلي كاهش مي‌يابد. علائم مصرف بيش از حد دارو يابيش از حد قرار گرفتن در معرض اشعه ماوراء بنفش شامل تاول زدن يا پوسته‌ريزي پوست، قرمزي و زخم شدن پوست وورم به ويژه در پا يا قسمت تحتاني ساق پا مي‌باشد. عوارض شايعي مانندخارش پوست و تهوع نيز گزارش شده است. پيري زودرس پوست ممكن است متعاقب درمان طولاني مدت با PUVB بروز نمايد . اين اثر دائمي است و مشابه قرار گرفتن بيش از حد در معرض نور خورشيد است. هپاتيت سمي نزد بيماران تحت درمان بامتوكسالن گزارش شده است، ليكن ارتباط آن با مصرف دارو روشن نمي‌باشد.

تداخلات دارویی متوکسالن

مصرف همزمان سيستميك يا موضعي متوكسالن باساير داروهاي حساس‌كننده به نور مانند قطران زغال‌سنگ يا مشتقات آن، مدرهاي تيازيدي، گريزئوفولوين، اسيدناليديكسيك، فنوتيازين‌ها، سولفوناميدها و تتراسايكلين‌ها مي‌تواند باعث حساسيت بيشتر به نور شود. مصرف همزمان فنوتيازين‌ها با متوكسالن به صورت سيستميك ممكن است باعث تشديد آسيب فتوشيميايي به مشيميه، شبكيه و عدسي شود. مصرف همزمان متوكسالن با مواد غذايي حاوي فوروكومارين ماند ليمو، انجير، جعفري، هويج فرنگي، خردل، هويج و كرفس به دليل خطر بروز مسموميت اضافي ناشي از نور توصيه نمي‌شود.

هشدار ها متوکسالن

1- در صورت وجود زالي، هيدرآ، كاهش رنگدانه‌سازي پوست با منشأ عفوني، لوپوس اریتماتوز حاد، پورفیری یا خشکی پوست، پيگمانتوز، آب مراوريد، سابقه ابتلاي به سرطان پوست، مصرف آرسنيك، يا درمان با داروهاي سيتوتوكسيك، قطران زغال سنگ، اشعه ايكس و UVB بايد با احتياط مصرف شود. 2- مصرف متكوسالن و UVA در انسان باعث افزايش خطر بروز سرطان سلول‌هاي سنگفرشي پوست شده است.اين خطر در بيماران داراي عوامل مساعدكننده از قبيل داشتن پوست نازك يا حساسيت مفرط، نور آفتاب، سابقه ابتلاي به سرطان پوست، قرار گرفتن در معرض نور يونيزه كننده، قرار گرفتن بيش از حد در معرض نور آفتاب يا سابقه درمان با قطران زغال‌سنگ و UVB به مدت طولاني و آرسنيك يا تماس موضعي با گاز خردل بيشتر می باشد. 3- منافع مصرف دارو در برابر مخاطرات آن موارد بيماري‌هاي زالي، هيدره آ يا لكودرما با منشأ عفوني، لوپوس اريتماتوز حاد و پورفيريايي كه با افزايش حساسيت به نور همراه مي‌باشد، بايد سنجيده شود.

توصیه های دارویی متوکسالن

1- اثربخشي دارو ممكن است نيازمند 8-6 هفته زمان باشد، لذا نبايد مقدار دارو يامدت قرار گرفتن در معرض اشعه را(به دليل خطر بروز سوختگي‌هاي وخيم) افزايش داد. 2- چنانچه مصرف يك نوبت از دارو فراموش يا به تأخير افتاد، براي برنامه‌ريزي مجدد درمان با نور، بايد به پزشك مراجعه شود. 3- از قرار دادن پوست در معرض آفتاب (حتي از شيشه پنجره يا در روز ابري) براي حداقل 24 ساعت قبل از مصرف دارو و 8 ساعت پس از درمان بايدخودداري شود. 4- در طول روز (حتي در نور مستقيم) بايد تا 24 ساعت پس از مصرف دارو از عينك آفتابي استفاده گردد و لب‌ها تا 15 ساعت بعد از درمان با مواد محافظت‌كننده در برابر آفتاب پوشانيده شوند. 5- بهتر است دارو بر نواحي محدودي از پوست استعمال شود و متعاقب قرار گرفتن در معرض آفتاب يااشعه ماوراء‌بنفش از روي پوست برداشته شود. 6- دارو با غذا يا شير مصرف شود.