سرم ضدسم مار یکی از حیاتیترین فرآوردههای بیولوژیک در پزشکی است که برای درمان گزش مارهای سمی استفاده میشود. این دارو در واقع حاوی آنتیبادیهایی است که از بدن حیوانات (معمولاً اسب) پس از تزریق دوزهای کنترلشده سم مار تهیه شده و برای خنثیسازی سموم موجود در بدن انسان به کار میرود.
مکانیسم اثر به زبان ساده: هنگامی که فردی توسط مار سمی گزیده میشود، سم وارد جریان خون شده و به بافتها و سیستم عصبی آسیب میرساند. سرم ضدسم حاوی پادتنهای اختصاصی است که به محض ورود به خون، به مولکولهای سم متصل شده و آنها را خنثی میکنند. این کار باعث میشود سم دیگر نتواند به گیرندههای بدن آسیب برساند و از پیشرفت علائم خطرناک جلوگیری شود.
کاربردهای اصلی: این دارو منحصراً برای درمان مسمومیتهای ناشی از گزش مارهای سمی (مانند افعیها، کبراها و سایر مارهای بومی) تجویز میشود. تشخیص نوع مار و شدت مسمومیت توسط پزشک، تعیینکننده اصلی نیاز به این سرم است.
دوز و نحوه مصرف: دوز مصرفی این دارو کاملاً به شدت مسمومیت، نوع مار، وزن بیمار و زمان سپری شده از گزش بستگی دارد. این دارو هرگز نباید به صورت خودسرانه یا در محیط غیربیمارستانی استفاده شود. تزریق این سرم باید حتماً توسط کادر درمان و در مراکز مجهز به امکانات احیا انجام شود، زیرا خطر بروز واکنشهای آلرژیک شدید (شوک آنافیلاکسی) وجود دارد.
نکات بسیار مهم:
- اقدام فوری: در صورت گزش، زمان طلایی است. بلافاصله با اورژانس (۱۱۵) تماس بگیرید و از انجام اقدامات سنتی مانند مکیدن محل گزش یا بستن تورنیکه (بند سفت) خودداری کنید.
- واکنشهای حساسیتی: از آنجا که این سرم یک فرآورده خارجی است، ممکن است بدن برخی افراد واکنش شدیدی نشان دهد. به همین دلیل، پزشک پیش از تزریق کامل، تست حساسیت انجام میدهد و داروهای ضدحساسیت لازم را در دسترس قرار میدهد.
- محدودیت مصرف: این دارو تنها در موارد مسمومیت قطعی با سم مار کاربرد دارد و برای پیشگیری یا درمان سایر گزشها یا مسمومیتها بیاثر است.
- مراقبتهای بیمارستانی: پس از تزریق سرم، بیمار باید برای ساعتها تحت نظر باشد تا از عدم بازگشت علائم مسمومیت و پایداری وضعیت قلبی-عروقی اطمینان حاصل شود.
به یاد داشته باشید که بهترین راه پیشگیری، حفظ فاصله از زیستگاههای مارها و پوشیدن کفش و لباس مناسب در طبیعت است. در صورت بروز حادثه، تنها راه نجات، انتقال سریع به نزدیکترین مرکز درمانی است.
موارد مصرف ضدسم مار
توجه: پيش از مطالعه اين تك نگار، مراجعه به تك نگاركلي آنتي توكسين ها ضروري است. اين فرآورده تنها درمان اختصاصي موجود براي نيش مارهاي سمي محسوب مي شود.
مکانیسم اثر ضدسم مار
اين فرآورده حاوي گلوبولين هاي اختصاصي ضد سم مار است. اين گلوبولين ها بر عليه سموم شش نوع مار Vipera، Naja naja axiana، Echis carinitus،Pseudo lebetina، Agkistrodonhalys، xanthina cerastes persicus، مؤثرهستند.
عوارض جانبی ضدسم مار
بيماري سرم و واكنشهاي حساسيتي و واكنش هاي تأخيري(جوشهاي پوستي، تب، درد مفاصل،خيز)از عوارض جانبي اين فرآورده مي باشند.
هشدار ها ضدسم مار
1. هنگام تجويز، اكسيژن و وسايل احياء بايد در دسترس باشد. 2. شوك متعاقب مسموميت را بايد مانند شوك هيپوولميك با تجويز فرآورده هاي خوني يا جانشين هاي پلاسما درمان نمود. 3. به دليل حجم نسبتاً كم مايعات بدن كودكان كه سم در آن رقيق مي شود،ممكن است كودكان به مقادير بيشتري از پادزهر نياز داشته باشند، لذا مقدار مورد نياز پادزهر نبايد با محاسبه وزن كودك تعيين شود. 4. براي تشخيص حساسيت فرد مسموم نسبت به سرم اسب، قبل از استفاده ازسرم بايدآزمون حساسيت را انجام داد. در صورت بروز واكنش هاي سيستميك، استفاده از سرم بايد قطع و درمان مناسب شروع شود. 5. آزمون حساسيت: مقدار03/0- 2/0 ميلي ليتر از محلول رقيق شده(100:1) از سرم طبيعي اسب يا پادزهر بايد داخل جلدي تزريق شود.يك آزمون كنترل با تزريق سرم نمكي در اندام طرف مقابل به تفسير نتيجه آزمايش كمك مي كند.
توصیه های دارویی ضدسم مار
1. فرآورده را بايد در دماي 8-2 درجه سانتي گراد نگهداري و از انجماد آن جلوگيري كرد. 2. تعيين رقت، نوع الكتروليت و سرعت انفوزيون به سن بيمار، وزن و وضعيت قلبي او، شدت مسموميت، ميزان كل تخمين زده شده مايعات تزريقي مورد نياز و فاصله بين گزش بيمار و شروع درمان بستگي دارد. 3. تزريق داخل وريدي(خيلي آهسته) ارجح است. تزريق داخل عضلاني بايد در عضلات حجيم و ترجيحاً در عضله سريني انجام شود. از تزريق در نزديكي اعصاب يا در داخل انگشت ها خودداري شود.
| کد ژنریک | نام فارسی | English Name |
|---|---|---|
| 01393 | سرم ضدسم مار | ANTISNAKE VENOM 10ML VIAL |
مصرف در بارداری
گروه NA
| English Name | نام فارسی | شرکت |
|---|---|---|
| ANTISNAKE VENOM ALBORZDARU 10ML VIAL | ویال سرم ضد مار گزیدگی البرزدارو 10 میلی لیتر | داروسازی البرز دارو |
گفتوگو درباره داروها
برای تبادل نظر و طرح پرسشهای عمومی درباره داروها، به گروه تلگرام بپیوندید.
ورود به گروه تلگراممشخصات دارو
طبقه درمانی
دستهبندی مارتیندیل
واکسن ها،ایمنوگلوبولین ها و ضد سرم ها
آخرین بهروزرسانی
۱۱ دی ۱۳۴۸
تازهترین مقالهها
- کلاژن و سلامت پوست: بررسی علمی ۵ نکته کلیدی درباره مکملهای غذایی
- ۷ خطر جدی استفاده خودسرانه از قطره چشم؛ هشدارهای ضروری
- ریتالین و تداخلات دارویی: راهنمای جامع مصرف ایمن و مکملها
- مسمومیت غذایی در تابستان: راهنمای جامع پیشگیری و درمان