آرتسونات یکی از داروهای بسیار موثر و حیاتی در درمان بیماری مالاریا است که به ویژه در موارد شدید و پیچیده این بیماری مورد استفاده قرار میگیرد. این دارو از مشتقات آرتمیسینین است که از گیاه درمنه استخراج میشود و به دلیل سرعت عمل بالا در پاکسازی انگل از خون، جایگاه ویژهای در پروتکلهای درمانی سازمان جهانی بهداشت دارد.
مکانیسم اثر به زبان ساده: هنگامی که انگل مالاریا وارد گلبولهای قرمز خون میشود، از هموگلوبین تغذیه میکند. آرتسونات با ورود به بدن و واکنش با آهن موجود در انگل، رادیکالهای آزاد سمی تولید میکند. این رادیکالها به ساختارهای حیاتی انگل آسیب رسانده و باعث مرگ سریع آن میشوند. در واقع، این دارو با یک حمله شیمیایی دقیق، انگل را از درون نابود میکند.
کاربردهای اصلی: این دارو عمدتاً برای درمان موارد زیر تجویز میشود:
- درمان مالاریای شدید (فالسیپاروم) که با علائم خطرناکی مانند کاهش سطح هوشیاری یا نارسایی ارگانها همراه است.
- درمان مالاریای مقاوم به سایر داروهای ضد مالاریا.
- پیشگیری از عوارض مرگومیر ناشی از مالاریای حاد.
دوز و نحوه مصرف: دوز مصرفی آرتسونات کاملاً به وزن بیمار، شدت بیماری و وضعیت بالینی او بستگی دارد. این دارو در اشکال مختلفی مانند آمپول (تزریقی)، قرص و شیاف تولید میشود. در موارد شدید، معمولاً از فرم تزریقی استفاده میشود که باید حتماً در محیط بیمارستانی و تحت نظارت دقیق کادر درمان تجویز گردد. هرگز نباید خودسرانه اقدام به مصرف این دارو کرد، زیرا تنظیم دقیق دوز برای جلوگیری از عوارض جانبی ضروری است.
نکات بسیار مهم:
- عدم خوددرمانی: آرتسونات یک داروی تخصصی است و مصرف آن بدون تشخیص قطعی پزشک و آزمایشگاه میتواند خطرناک باشد.
- تکمیل دوره درمان: حتی اگر پس از چند دوز احساس بهبودی کردید، باید دوره درمان را طبق دستور پزشک کامل کنید تا از بازگشت بیماری و ایجاد مقاومت دارویی جلوگیری شود.
- عوارض جانبی: مانند هر داروی دیگری، ممکن است عوارضی مانند سرگیجه، تهوع، یا واکنشهای حساسیتی ایجاد کند. در صورت بروز هرگونه علائم غیرعادی، بلافاصله به پزشک اطلاع دهید.
- تداخلات دارویی: حتماً لیست تمام داروهای مصرفی خود را به پزشک اطلاع دهید تا از تداخلات احتمالی جلوگیری شود.
به یاد داشته باشید که مالاریا یک بیماری جدی است و مدیریت آن نیازمند تخصص پزشکی است. در صورت سفر به مناطق مالاریاخیز، پیش از هر اقدامی با متخصص بیماریهای عفونی مشورت کنید.
موارد مصرف آرتسونات
درمان مالاریا حاد تاریخ به روز رسانی: ۱۳۹۵/۰۷/۱۵
مکانیسم اثر آرتسونات
– مشتق نیمه صناعی آرتمیزینین، یک پیش داروست که به دی هیدرو آرتمیزینین (DHA) تبدیل می شود. DHA یک داروی ضد مالاریاست که علیه همه فازهای اریتروسیتی انگل شامل گامتوسیت ها عمل کرده و متابولیسم انگل را مهار می کند. در نتیجه کلیرانس اریتروسیت های آلوده را بهبود می دهد. فعالیت ضد انگل شامل بریدن یون Fe2+ پل اندوپراکسید می شود، در نتیجه رادیکال های آزاد تولید شده و پروتئین های انگل آسیب می بیند. DHA هم چنین باعث مهار کلسیم آدنوزین تری فسفات (cATP) بافت همبند سارکوپلاسمی-اندوپلاسمی شده و پیچش پروتئین انگل را مختل می کند.
فارماکوکینتیک آرتسونات
– توزیع: بزرگسالان مبتلا به مالاریای شدید ( آرتسونات: Vdss=15.2L/Kg محدوده 2.2-39 L/Kg ) ( DHA: 1.9 L/Kg محدوده 0.8-11.5 L/Kg ) - اتصال به پروتئین: DHA 76-47 % - متابولیسم: آرتسونات ( پیش دارو ) سریعا به متابولیت فعال هیدرولیز می شود (DHA)، DHA از طریق CYP2B6، CYP2C19، CYP3A4 به متابولیت غیر فعال متابولیزه می شود. - نیمه عمر: آرتسونات ( بزرگسالان مبتلا به مالاریای شدید: 22/0 ساعت- محدوده 61/0-08/0 ساعت )، DHA ( 34/0 ساعت- محدوده 87/0-14/0 ساعت ) - زمان رسیدن به پیک: DHA ( بزرگسالان مبتلا به مالاریای شدید: 15 دقیقه )
عوارض جانبی آرتسونات
– قلبی عروقی: افت فشار خون - سیستم عصبی مرکزی: اضطراب، گیجی، سردرد، خستگی، صحبت کردن لرزان - پوستی: آنژیوادم، قرمزی، خارش، راش، کهیر - اندوکرین و متابولیک: کاهش قند خون - گوارشی: بی اشتهایی، اسهال، مزه فلزی، تهوع، استفراغ - خونی: آنمی، همولیز، نوتروپنی، رتیکولوسایتوپنی - کبدی: افزایش ALT - عصبی عضلانی و اسکلتی: آتاکسی، هایپرفلکسی، لرزش - کلیوی: افزایش BUN - تنفسی: تنگی نفس - متفرقه: واکنش های ازدیاد حساسیتی
هشدار ها آرتسونات
♣ موارد منع مصرف: - حساسیت شدید به آرتسونات یا سایر ترکیبات فرمولاسیون ♣ هشدارها: - واکنش های حساسیتی شدید با مصرف خوراکی این دارو دیده شده است. - طولانی شدن فاصله QT با مصرف سایر مشتقات آرتمیزینین ( مثل آرتمر ) دیده شده است.
توصیه های دارویی آرتسونات
– تزریق وریدی باید در 2-1 دقیقه با فیلتر 8/0 میکرونی هیدروفیل پلی اتر سولفون انجام شود.
| کد ژنریک | نام فارسی | English Name |
|---|---|---|
| 05544 | آمپول آرته متر | ARTEMETHER 80MG/1ML AMP |
| 02959 | قرص آرته متر+لومفانترین | ARTEMETHER LUMEFANTRINE 20/120MG TAB |
| 06845 | قرص آرته سونات | ARTESUNATE 200MG TAB |
| 11025 | کپسول آرته سونات | ARTESUNATE 50MG CAP |
| 11384 | شیاف آرته سونات | ARTESUNATE 50MG SUPP |
| 05517 | قرص آرته سونات | ARTESUNATE 50MG TAB |
| 10052 | آمپول آرته سونات | ARTESUNATE 60MG AMP |
| 05494 | شیاف آرته سونات | ARTISUNATE 50MG SUPP |
اشکال دارویی ثبتشده
| English Name | نام فارسی | شکل دارویی | Dose | ATC |
|---|---|---|---|---|
| ARTESUNATE | آرتسونیت | SUPPOSITORY | 100 mg | P01BE03 |
| ARTESUNATE | آرتسونیت | INJECTION | 60 mg/1mL | P01BE03 |
| ARTESUNATE | آرتسونیت | SUPPOSITORY | 200 mg | P01BE03 |
| ARTESUNATE | آرتسونیت | TABLET | 200 mg | P01BE03 |
| ARTESUNATE | آرتسونیت | SUPPOSITORY | 50 mg | P01BE03 |
| ARTESUNATE | آرتسونیت | INJECTION | 200 mg | P01BE03 |
| ARTESUNATE | آرتسونیت | TABLET | 100 mg | P01BE03 |
مصرف در بارداری
گروه NA
شرکتی برای این دارو ثبت نشده است.
گفتوگو درباره داروها
برای تبادل نظر و طرح پرسشهای عمومی درباره داروها، به گروه تلگرام بپیوندید.
ورود به گروه تلگراممشخصات دارو
دستهبندی مارتیندیل
داروهای ضد مالاریا
اشکال دارویی
7 شکل دارویی
آخرین بهروزرسانی
۱۱ دی ۱۳۴۸
تازهترین مقالهها
- استامینوفن؛ راهنمای جامع ایمنی مصرف در بزرگسالان و کودکان
- کلاژن و سلامت پوست: بررسی علمی ۵ نکته کلیدی درباره مکملهای غذایی
- ۷ خطر جدی استفاده خودسرانه از قطره چشم؛ هشدارهای ضروری
- ریتالین و تداخلات دارویی: راهنمای جامع مصرف ایمن و مکملها