جم سیتابین

موارد مصرف جم سیتابین

Gemcitabine یکی از آنالوگ های Cytarabine می باشد که در داخل سلول به نولکئوزیدهای دی فسفات و تری فسفات فعال متابولیزه می گردد که سنتز DNA را مهار می کنند و آپوتپوز را تحریک می کنند و عمدتاً علیه سلولهای فاز S فعال هستند و در برخورد با تومورهای سفت مثل تومورهای مثانه، پستان، ریه و پانکراس کاربرد دارد. هم چنین در سرطان های سرویکس و تخمدان مصرف می گردد. Gemcitabine به طریق داخل وریدی و به فرم هیدروکلرید تجویز می گردد. دوزهای تجویزی بر اساس پایه محاسبه می شوند. 14/1 گرم فرم هیدروکلرید دارو تقریباً معادل یک گرم Gemcitabine می باشد. غلظت محلول انفوزیون نباید از میزان معادل 40 mg/ml Gemcitabine تجاوز کند. دوز آغازین توصیه شده معادل با g/m 1Gemcitabine است که از طریق انفوزیون طی 30 دقیقه داده می شود و متعاقب آن دوزهای تجویزی بر اساس پاسخ درمانی و مسمومیت تنظیم می شود. در درمان سرطان پانکراس دوره آغازین درمان تا حد 7 مرتبه از این مقدار دوز در فواصل یک هفته ای داده می شود و یک هفته بعد از بهبود با رژیم انفوزیون یکبار در هفته و به مدت 3 هفته متوالی از 4 هفته دنبال می شود. در درمان سرطان ریه نوع non- small cell و سرطان مثانه این دارو معمولاً همراه با cisplatin تجویز می شود. دوزهای توصیه شده gemcitabine به صورت بالا و یکبار در هفته به مدت 3 هفته می باشد که با یک هفته استراحت پیگیری می شود و یا به صورت جایگزین g/m 25/1 از این دارو در روزهای 1 و 8 از یک دوره 21 روزه به بیماران داده می شود و متناسب با بروز مسمومیت دوزهای تجویزی تنظیم می شوند. در سرطان پستان این دارو همراه با یک تاکسان داده می شود مثل paclitaxel و دوز تجویزی gemcitabine g/m 25/1 در روزهای 1 و 8 از یک دوره 21 روزه است که متناسب با مسمومیت تنظیم می شود.

مکانیسم اثر جم سیتابین

* آنتی متابولیت پیریمیدین؛ اختصاصی برای فاز S (پیشرفت سلول در فاز S/G1 را نیز بلوک می کند.) - مهار سنتز DNA (با مهار DNA پلیمراز و ریبونوکلئوتید ردوکتاز) - مهار سنتز DNA توسط جمسیتابین دی فسفات (از طریق مهار ریبونوکلئوتید ردوکتاز و در نتیجه کاهش غلظت دئوکسی نوکلئوتید ها؛ از جمله دئوکسی سیتیدین تری فسفات (dCTP)) - مهار DNA پلیمراز توسط جمسیتابین تری فسفات (از طریق رقابت با دئوکسی سیتیدین تری فسفات (dCTP) برای اتصال به DNA و در نتیجه مرگ برنامه ریزی شده سلول)

فارماکوکینتیک جم سیتابین

* پیک پلاسمایی: 30 دقیقه پس از اتمام انفوزیون اتصال به پروتئین: ناچیز متابولیسم: داخل سلولی توسط نوکلئوزید کیناز به متابولیت های نوکلئوزیدی فعال (دی فسفات و تری فسفات) نیمه عمر: جمسیتابین (تحت تاثیر سن و جنس) انفوزیون به مدت ≤70 دقیقه 94-42 دقیقه انفوزیون به مدت 4-3 ساعت 10.5-4 ساعت متابولیت (جمسیتابین تری فسفات) فاز پایانی 19.4-1.7 ساعت دفع: ادرار (%98-92)، مدفوع (کمتر از 1%)

عوارض جانبی جم سیتابین

* عوارض شایع (%10قلبی عروقی: ادم محیطی، ادم سیستم اعصاب مرکزی: خواب آلودگی پوستی: راش پوستی، ریزش مو گوارشی: تهوع و استفراغ، اسهال، التهاب دهان ادراری تناسلی: پیدایش پروتئین در ادرار، خون در ادرار هماتولوژی و انکولوژی: آنمی، نوتروپنی، ترومبوسیتوپنی، خونریزی کبدی: افزایش سطح سرمی آلانین آمینوترانسفراز، افزایش سطح سرمی آسپارتات آمینوترانسفراز، افزایش سطح سرمی آلکالین فسفاتاز، افزایش بیلی روبین خون عفونی: عفونت کلیوی: افزایش BUN تنفسی: تنگی نفس، علائم شبه آنفولانزا متفرقه: تب عوارض نسبتا شایع (%10-1): سیستم اعصاب مرکزی: خواب رفتگی اندام موضعی: واکنش محل تزریق کلیوی: افزایش کراتینین سرم تنفسی: برونکواسپاسم سایر عوارض (درصد نامشخص): ازدیاد حساسیت: آنافیلاکسی غیر ایمنی

تداخلات دارویی جم سیتابین

*مشخصات کلی تداخلات: - عامل انکولوژیک سرکوب‌کننده سیستم ایمنی - عامل انکولوژیک سرکوب‌کننده مغز استخوان - مهارکننده CNT3 تداخلات رده X (پرهیز): ب.ث.ژ (داخل مثانه‌ای)، کلادریبین، دیپیرون، ناتالیزومب، پیمکرولیموس، تاکرولیموس (موضعی)، اوپاداستینیب، واکسن (زنده) کاهش اثرات داروها توسط جمسیتابین: ب.ث.ژ (داخل مثانه‌ای)، کلادریبین، تست پوستی کوکسیدیوئید ایمیت، لنوگراستیم، لیپگفیلگراستیم، نیولومب، پیدوتیمود، سیپولوسل-تی، واکسن آبله و آبله میمونی (زنده)، واکسن (زنده)، واکسن‌ (غیرفعال) کاهش اثرات جمسیتابین توسط داروها: اکیناسه افزایش اثرات داروها توسط جمسیتابین: باریسیتینیب، بلئومایسین، کلوزاپین، دفریپرون، فینگولیمود، فلورواوراسیل (سیستمیک و موضعی)، لفلونومید، ناتالیزومب، سیپونیمود، توفاسیتینیب، اوپاداسیتینیب، واکسن (زنده)، وارفارین افزایش اثرات جمسیتابین توسط داروها: کلرامفنیکل (چشمی)، کلادریبین، دنوزومب، دیپیرون، مزالامین، اوکرلیزومب، پالیفرمین، پیمکرولیموس، پرومازین، رفلومیلاست، تاکرولیموس (موضعی)، تراستوزومب تداخل با غذا: ذکر نشده است.

هشدار ها جم سیتابین

* 1- شمارش افتراقی سلول های خونی (CBC with diff) و سطح پلاکت ها پیش از هر دوره شیمی درمانی ارزیابی شود. 2- پیش از شروع درمان، تست بارداری در زنان متاهلی که در سنین باروری می باشند، الزامی است. 3- پیش از دریافت دارو، داروهای ضدتهوع مناسب برای بیمار تجویز شود. 4- عملکرد کلیوی (BUN و کراتینین) و کبدی پیش از شروع درمان و سپس به صورت دوره ای پایش گردد. 5- در صورت درمان ترکیبی با سیس پلاتین، سطح الکترولیت های سرم (از جمله پتاسیم، منیزیم و کلسیم) پایش گردد. 6- عملکرد ریوی بیمار پایش شود. 7- بیمار از لحاظ بروز سندروم نشت مویرگی، سندروم اورمیک همولیتیک، سمیت ریوی، سمیت کبدی، ازدیاد حساسیت و سندرم انسفالوپاتی برگشت پذیر خلفی پایش گردد. 8- بیمار از لحاظ بروز خونریزی، اختلالات شناختی، مشکلات کلیوی، مشکلات کبدی (یرقان، تیرگی ادرار، درد شدید شکمی، بی اشتهایی) و مشکلات تنفسی پایش شود و به بیمار گوشزد شود که این علائم را به سرعت گزارش کند. 9- لازم است که دیگر داروهای مصرفی بیمار بررسی شود تا در صورت نیاز، تنظیم دوز صورت گیرد یا از درمان جایگزین استفاده شود. 10- دوز دارو بر اساس وزن واقعی بدن محاسبه شود. 11- داروی جمسیتابین طی ۳۰ دقیقه انفوزیون تجویز شود. - به بیمار گوشزد شود که در طول درمان با این دارو و قبل و بعد از آن، دریافت هرگونه واکسن ممنوعیت دارد.